Ne kadar iyi bir ön arıtma yapılırsa yapılsın, çalışan bir ters osmos (RO) sisteminde zaman içinde ham su içinde bulunan ve ön arıtmadan geçebilen kolloidler, silt, organik maddeler, mikroorganizmalar, sdi, sertlik gibi kirleticiler membran üzerinde birikinti oluştururlar. Bu birikintilerin giderilmesi için uygun kimyasallarla membranlar zaman içinde yıkanarak tekrar eski verimine ulaştırılırlar. Bu yıkama periyotları sistem verimleri ve basınç değerlerine göre takip edilip ihmal edilmeden uygulanmalıdır. Aylık periyodik servis hizmetlerinde RO verimleri, basınçları izlenmeli ve Reverse Osmos membran yıkamaları gecikmeden yapılmalıdır. Aksi halde yıkamalar başarılı olmayacaktır.
2. Membran Yıkama Periyotları ve Sebepleri
.jpg)
Bir RO sisteminin performansı sıcaklık, basınç, pH ve ham su kalitesine göre değişiklik gösterir. Uygun kimyasal yıkama zamanın belirlenmesi için dizayn değerleri ile mevcut çalışma değerlerinin karşılaştırılması ile belirlenir. Bunu sağlamak için çalışma şartlarının düzenli olarak kaydedilmesi çok önemlidir. Ayrıca düzenli olarak RO besi suyu analizleri yapılmalıdır. Uygun olmayan antiskalant kullanımında RO membranlarının tıkanmasına sebep olur. Aşağıdaki şartların gerçekleştiği tespit edildiği anda kimyasal yıkama yapılması zorunlu hale gelir:
• Ürün suyu debisi 10% düştü ise
• Ürün suyu iletkenliği 10% artış gösterirse
• Basınç farkı 15% artış gösterirse
3. Membran Temizleme Prosedürü
1. İlk olarak sistem ürün suyu (saf su) ile yıkanmalı ve su tahliye edilmelidir.
2. Yıkama kimyasalları ürün suyu (saf su) ile hazırlanmalı, oranları ve karışımları hassas yapılmalıdır. pH değerinin ve konsantrasyonların talimatlara uygun olduğu sürekli kontrol edilmelidir.
3. Toplamda sirkülasyonun yapılacağı cip tankı, ön filtre ve boruların hacminden yıkama debileri hesaplanmalı (Tablo1) ve RO sistemine beslenecek yıkama kimyasalı basıncı 3-4 bar olarak ayarlanmalıdır. Başlangıçta yıkama kimyasalı 3-5 dakika sirkülasyon yapılarak suyun bulanıklığı ve pH’ı kontrol edilmelidir. Eğer kimyasal karışım çok kirli ve pH değeri 0,5 birim farklılık göstermişse çözelti yenilenmelidir.
4. Yıkama pompası durdurulmalı ve kirlilik düzeyine göre membranlar kimyasalı tamamen emene kadar yaklaşık 1 saat veya daha fazla bekletilmelidir. Bu süre boyunca zaman zaman sirkülasyon pompası çalıştırılmalı ve çözelti sıcaklığının 30-40
°C tutulması sağlanmalıdır. 45
°C kesinlikle geçilmemelidir.
5. Kimyasal temizleme çözeltisi debisini 50% arttırın. Basıncın çok fazla yükselmesine müsaade etmeyin. Bu sirkülasyon en az 30-60 dakika olmalıdır.
6. Sistemi 20-30 dakika saf su ile durulayın. Çökmelere engel olmak amacıyla durulama suyu sıcaklığının en az 20
°C olmasına dikkat edin. Tüm durulama suyunu tahliye edin ve sisteme start verin. Sistem çalıştıktan sonra yıkama etkisini kontrol edin ve ürün suyunu tahliye edin.
BU SÜRELER KİRLİLİĞE GÖRE ARTTIRILABİLİR.
*Not: Bu yüzdeler kirliliğe göre arttırılıp azaltılabilir.
4. Kimyasal Yıkama Teknik Bilgiler :
4.1. Karbonat Birikintilerinin Giderilmesi:
Karbonat kirliliği genellikle aşırı geri kazanım oranı, yetersiz antiskalant dozajı, sertlik kaçağı, ön arıtmanın iyi yapılamaması gibi nedenlerden meydana gelir. Ürün ve konsantre debisi düşer ve basınç farkı artar. RO girişinde basınç artar. Aşağıdaki oranlar ile kimyasal yıkama işlemi gerçekleştirilmelidir: Kirliliğin boyutuna göre yıkama süreleri arttırılabilir.
| Kirlilik |
Tavsiye edilen yıkama kimyasalı |
Tavsiye |
| Metalik bileşikler |
6% nrtreat 756 |
En iyisi. |
| 5% nrtreat 754 |
Kabul edilebilir. |
| 2% nrtreat 759 |
Kabul edilebilir. |
*Not: bu yüzdeler kirliliğe göre arttırılıp azaltılabilir.
4.4. Kolloid Ve Çamur Birikintilerinin Giderilmesi
RO besleme suları demir, alüminyum tuzları, koloidal silis ve bazı organik meddeler içerir ve genellikle flokülasyon, filtrasyon veya adsorpsiyon gibi yöntemlerle giderilirler. Ancak, bu tip ön arıtmalarda 100% giderilemedikleri için RO sistemlerinde kolloidal maddeler ve çamur birikintileri görülebilir. Bu kirliliğin olduğu durumlarda ürün suyu debisi çok büyük miktarda düşer fakat konsantre debisi düşmez veya artar. Aşağıdaki oranlar ile temizleme işlemi gerçekleştirilmelidir:
| Kirlilik |
Tavsiye edilen yıkama kimyasalı |
Tavsiye |
| İnorganik kolloid veya çamur kirliliği |
7% nrtreat 776 |
pH:12 |
4.5. Mikroorganizma Kirliliğinin Giderilmesi (Membranların Dezenfeksiyonu)
Mikroorganizma kirliliği genellikle uzun süreli sistem duruşlarında klorlama işleminin yapılmaması, yüzey suları, atıksu ve deniz suyu uygulamalarında görülür. Mikroorganizma kirlilikleri genellikle organik maddelerden ve yetersiz ön arıtmadan kaynaklanır. Ürün ve konsantre debilerinin düşmesi ile kendini gösterir. Aşağıdaki oranlar ile temizleme işlemi gerçekleştirilmelidir:
| Kirlilik |
Tavsiye edilen yıkama kimyasalı |
Tavsiye |
| Organik madde |
5 % Nrtreat 776 |
pH :12 |
| 6 % nrtreat 252 veya 253 |
pH :12 |
5. Kimyasal Çözeltilerin Hazırlanması:
Öncelikle kimyasal çözelti için gerekli su hacminin hesaplanması gerekir. Hacim hesaplanırken kimyasal çözelti tankı, membran kapları, temizleme boruları, yüksek basınç boruları ve filtre hacimleri göz önüne alınmalıdır. Membran kapları ve temizleme boruları hacim hesapları yaklaşık olarak Tablo 2 ve 3’de verilmiş olup güvenlik filtresi hacmi üreticiden alınmalıdır. Not: Asidik ve bazik yıkamalarda pH ayarlamasında kimyasal kullanımları yukardaki konsantrasyonlar dışında pH düşürme ve yükseltme için ilave kullanılabilir. Her yıkamada işleminden önce bazik yıkama yapılmalıdır. İlk sirkülasyonda devir daim eden su kirlendiyse boşaltılıp yeni kimyasal hazırlanmalıdır. Bazik yıkamada pH:12, asidik yıkamada pH:2’de tutulmalıdır. pH değişimleri olduğu zaman kimyasallardan ilave edilmelidir. KİMYASAL İLAVELERİ İLE BAZİKTE 12, ASİDİKTE 2 pH AYARLANMALIDIR.
Not: Sirkülasyon esnasında atık vanası kısılarak membran giriş basıncı 4 bara getirilmelidir. Ro sistemlerinde yıkama sistemi olmalıdır.
Tablo 1: Her Bir Membran İçin Tavsiye Edilen Yıkama Debisi
| Membran Çapı (inç) |
Her bir membran kabı için debi (litre/dakika) |
| 2.5 |
19 |
| 4 |
38 |
| 8 |
151 |
Tablo 2: Boru Hacimleri
| Boru Çapı (inç) |
Hacim |
| 2 |
2 litre/metre |
| 3 |
4.6 litre/metre |
| 4 |
8.1 litre/metre |
Tablo 3: Membran Kabı Hacimleri
| Boru Çapı (inç) |
Hacim |
| 2540 |
3 litre |
| 4040 |
8 litre |
| 8040 |
24 litre |
ULTRAFİLTRASYON MEMBRAN YIKAMA PROSEDÜRÜ
• İlk olarak sistem 2 dakika ürün suyu ile durulanmalıdır.
• Nrtreat 854 ile yıkama çözeltisi pH’ı 11 ye ayarlanarak 20 dakika sirkülasyon yapılmalıdır.
• 2 dakika ürün suyu ile durulanmalıdır.
• Nrtreat 852 ile pH 2’ye ayarlanmalı ve 20 dakika sirkülasyon yapılmalıdır.
• 2 dakika ürün suyu ile durulanmalıdır.
• Nrtreat 252 veya 253 ile pH 11’e ayarlanmalı ve 20 dakika sirkülasyon yapılmalıdır.
• 2 dakika ürün suyu ile durulama yapılarak yıkama sonlandırılmalıdır.
NOT: pH’larda 0,5 birim değişiklik olması halinde yıkama çözeltisi yenisi ile değiştirilmelidir.
.jpg)
| REVERSE OSMOS VE ULTRAFİLTRASYON MEMBRAN TEMİZLEME KİMYASALLARI |
| Nrtreat 750 |
Antiskalant |
| Nrtreat 751 |
Antiskalant |
| Nrtreat SM |
Klor tutucu |
| Nrtreat 752 |
Karbonat tortuları için asidik yıkama |
| Nrtreat 753 |
Karbonat, metal tortuları için asidik yıkama |
| Nrtreat 754 |
Karbonat, metal tortuları için asidik yıkama |
| Nrtreat 252 |
Organik madde giderimi |
| Nrtreat 253 |
Organik madde giderimi |
| Nrtreat 756 |
Metal tortuları için |
| Nrtreat 759 |
Metal tortuları için |
| Nrtreat 775 |
Sülfat tortuları için |
| Nrtreat 776 |
Kolloid ve çamur tortuları için bazik yıkama |
| Nrtreat 777 |
Karbonat tortuları için asidik yıkama |
| Nrtreat 722 |
Sülfat tortuları için |
| Nrtreat 852 |
UF temizliği asidik yıkama |
| Nrtreat 854 |
UF temizliği bazik yıkama |