KAZAN BLÖFÜ {NEDİR-NİÇİN-NASIL}YAPILIR?
     Günümüzün ekonomik ve modern buhar kazanı işletmeciliğinde kazan blöf işlemi zorunlu ve  vazgeçilmez bir unsur olarak kabul edilmektedir. Ancak bilinçsiz ve gereksiz bir şekilde yapılan kazan blöfünün işletmelere büyük boyutlarda ekonomik yükler getirdiğinde tartışılmaz bir husustur. Bu hususu dikkate alan firmamız elindeki Teknik Bülten’i hazırlayarak bahsi geçen konuda üzerine düşen görevi yerine getirmektedir.

1-KAZAN BLÖFÜNÜN TARİFİ

     Blöf kazan içerisinde kirlenen suyun belli bir kısmının atılarak yerine temiz besi suyunun alınması işlemi  olarak tarif edilebilir. Kazan blöfünün anlamını şöyle bir benzetmeyle daha iyi açıklayabiliriz. İnsan vücudu yaşamını sürdürmek için, beslenme,sindirim ve boşaltım gibi kısaca metabolizma denilen temel hayatsal olayları yapmak zorundadır. İşte   kazan içerisinde çalışan ve iş gören suyun kirlenerek blöf edilmesi işlemi ile insan vücudunun boşaltım olayı arasında çok yakın bir  benzerlik vardır. Boşaltım,insan vücudu için ne denli zorunlu hayatsal bir olay ise,buhar kazanları için blöf işlemi de o derece zorunludur.

2-BLÖF NİÇİN YAPILIR

Kazan blöfü,kazan işletmeciliğinde aşağıda sıralanan faydaları sağlamak için yapılır.
a)Kazandan saf ve temiz buhar elde etmek için yapılır.
b)Temiz kazan yüzeyi sağlamak, kazan taşı ve her türlü birikintiyi önlemek, dolayısıyla ekonomik ve emniyetli kazan işletmek için  yapılır.
c)Kazan suyunun köpürerek çeşitli işletme sorunlarına neden olmasını önlemek için yapılır.
d)Kazan suyu içerisindeki Erimiş Katı Madde Miktarını (TDS:Toplam Erimiş Katılar)ve Askıdaki Katı Madde Miktarını(Suspans Katılar) kazan özelliğine göre tespit edilen sınırlarda tutmak için yapılır. 
3-BLÖF MİKTARI İYİ AYARLANMADIĞI ZAMAN KAZAN İŞLETMECİLİĞİNE NE GİBİ YÜKLER GETİRİLİR?

1. Blöf vanasının her açılışında belli bir enerjinin boşa atıldığı düşünülmelidir.
2. Bilinçsiz ve gereksiz yapılan blöf,yeni besi suyu gereksinimi demek olduğuna göre besi suyu hazırlama sisteminin lüzumsuz yere çalışmasına  neden olur.
3. Kazan suyuna nazaran, nispeten soğuk olan besi suyu kazan içerisindeki doğal sirkülasyonu bozarak kazan verimini düşürdüğü gibi, kazan materyali bünyesinde arzu edilmeyen şok etkiler  yaratarak malzemenin yorulmasına neden olur.
4. Özellikle kazanlar yüksek basınç altında iken yapılan ani blöfler, tüm kazan ve donanımının sarsılmasına ve yıpranmasına neden olur.

4- BLÖF MİKTARININ TAYİNİ NASIL YAPILIR?

Blöf işleminde en önemli husus ideal blöf miktarının tespit edilmesi olduğuna göre, bunun nasıl yapıldığını açıklamaya çalışalım.

1. Kazan işletme basıncına ve özelliğine göre kazan suyunda müsaade edilebilen ve blöf kontrolünde esas alınan bazı kazan suyu safsızlıklarının limit değerlerini bilmek gerekir.

2. Blöf miktarının tayininde esas alınacak kazan besi suyu analiz değerleri de sağlıklı bir şekilde tespit edilmelidir. Ayrıca tespit edilen bu  değerlerin besi suyu hazırlama sisteminin işletilmesine gerekli özen gösterilerek değişmezliğinin sağlanması lazımdır.
3. Kazan besi suyunun müsaade edilebilen kazan suyu değerlerine ulaşması için konsantrasyon katsayısı değerinin hesaplanması gereklidir. Kondüktivite  değeri esas alınarak bahsi geçen katsayı hesaplanması aşağıdaki şekilde formüle edilebilir.

                                                  Kazan suyunda müsaade edilen kondüktivite
Besi Suyu Konsantrasyon Sayısı= --------------------------------------------------------------
                                                      Besi suyunda bulunan kondüktivite

Bu değer esas  alınarak kazana    giren besi suyunun belirli bir yüzdesi  kadar kazan suyu blöf edilir.Blöf yüzdesi aşağıdaki formülden yararlanılarak   hesaplanabilir.
                                                                            100
                                      % Blöf =  ----------------------------------------------
                                                         Besi Suyu  Konsantrasyon Sayısı 
   
Örneğin;besi suyu konsantrasyon sayısı 10 çıkarsa kazana giren besi  suyunun %10’u,20 çıkarsa %5’i kadar su kazandan blöf  edilir.



5-BLÖF’ÜN AYARLANMASI İÇİN KAZAN SUYUNDA HANGİ TESTLER     YAPILIR?

  Kazan suyu safsızlıklarının sürekli ve düzenli bir şekilde kontrolü için en basit  yöntem,kazan suyunun elektriksel iletkenliğini ölçen aletlerden(Kondüktivitemetre)yararlanarak kazan suyundaki Erimiş Katı Madde Miktarının(TDS)tayinidir. Klorür,kimyasal iç ıslah yöntemleri ile kazan suyundan uzaklaştırılamadığından kazan suyu blöf ayarlamasında ve kontrolünde esas olarak alınır. Besi suyunun konsantrasyon sayısı yukarıda  açıklandığı üzere sağlıklı bir şekilde tespit edilir. Ayrıca  besi suyundaki klorür miktarı da ölçülerek kazan suyunda müsaade edilecek maksimum klorür değeri aşağıdaki şekilde hesaplanır.
 
 Kazan Suyunda Müsaade  Edilebilen  Klorür Değeri =Besi Suyu Konsantrasyon sayısı x Besi Suyu Klorür Miktarı

   Her kazan için besi suyunun özelliğine göre kazan suyunda müsaade edilebilecek klorür değeri bu   şekilde tespit edildikten sonra kazan suyunda yapılan periyodik klorür deneyleri ile blöf  kontrolü bilinçli bir şekilde gerçekleştirilmiş olur. Neticede kazan suyundaki klorür değeri tespit  edilen üst sınırın üzerine çıkmayacak şekilde blöf ayarlanabilir.
    Bazı durumlarda kazan suyu toplam alkalinite değeride blöf kontrolünde esas alınabilir. Ancak alkalinite değerlerinin  kazan  koşullarında ve ıslah amacı ile kazana verilen katkı maddeleri ile değişebileceğini göz önünde tutmak gereklidir. Yüksek basınçlı buhar kazanlarında genellikle silika ve demir tayinleri esas alınarak blöf kontrolü yapılır.

  6-BLÖF  YÖNTEMLERİ İLE YAPILIŞ ŞEKİLLERİ NASILDIR?

       Kazan blöfü,Ani Blöf(Elle Blöf) ve Sürekli Blöf şeklinde iki temel prensibe göre yapılır. Bu  iki blöf yönteminin aralarındaki fark nedir?
          Bütün kazanlar özellikle çamurun toplandığı dip kısımlara irtibatlı blöf  vanalarına  sahiptir. Bu   blöf vanaları çok   kısa zaman aralıklarında  periyodik olarak açılarak çamur ve kirli kazan suyu ani olarak kazandan uzaklaştırılır. Bu işleme Ani Blöf  denir. Bir çok kazanda buhar mahallindeki su seviyesinin hemen altına yerleştirilmiş blöf bağlantı devreleri de mevcuttur. Çok az miktarda kazan suyu  bu    bağlantılar vasıtasıyla sürekli bir şekilde kazandan uzaklaştırılır. Bu işlemede Sürekli Blöf denir. Klasik kazan işletmeciliğinde Sürekli Blöfle birlikte Dip Blöfün kullanılması gereği daima uygulana gelmiştir. Zira Dip Blöfle kazandan çamur ve benzeri birikintiler atılırken, Sürekli Blöfle de kazan suyu gayri safilerinin konsantrasyonunun sabit tutulması  sağlanmıştır. Ancak son yıllarda geliştirilen ve kazan suyu  iç ıslah  işlemlerinde kullanılan katkı maddelerinin etkinliği sayesinde kazan blöf işlemlerinde değişik uygulamalar yapılmaktadır. Bu uygulamalarda kazan suyu safsızlıklarının limit değerleri daha yukarı sınırlara çekilmekte ve sadece bir çeşit kazan blöfü ile yetinerek kazan işletmeciliğinde ekonomiklik sağlanmaktadır.
   Zira dispersant ve yüzey aktif özelliğe sahip yeni geliştirilen kazan suyu katkı maddeleri uygun köpük kesicilerle de takviye edildikleri için  çamur oluşturmak yerine, kazan suyundaki  suspans katı maddeleri dağıtarak birikinti oluşumunu önlemektedirler. Bu durumda kazan suyu safsızlıklarını maksimum sınırda tutacak şekilde çok az miktarda yapılan sürekli blöfle yetinerek kazan işletilmektedir. Bu blöf işlemi kazanın dip tarafına konulacak bir devre ile gerçekleştirilebilir .Ayrıca bu sürekli blöf ile atılan  kazan suyu bir ısıtıcıdan geçirilerek ısısından yararlanılabilir veya kazan besi  suyunun  ısıtılmasında kullanılabilir.


    Dip blöfe nazaran avantajlarının tartışılmaz olduğunu  söyleyebileceğimiz tek çeşit sürekli blöfün üstünlüğünü  şöyle bir örnekle daha iyi açıklayabiliriz. Sürekli blöfle kaybedilen enerji uzun yolda sabit hızda giden bir otomobilin harcayacağı yakıt miktarına eş değer olarak kabul edilirse, ani ve aralıkla atılan enerji, şehir içi trafiğinde seyreden bir otomobilin tüketeceği yakıt miktarına eş   değer olarak kabul edilebilir.

7. SONUÇ

            Enerjinin günümüzde ne denli pahalı bir kaynak  olduğu hususu daima dikkate alınarak kazan  blöf vanası açılmalıdır. Blöfün gerektireceği koşulların tayin ve tespiti çok iyi yapılmalıdır. Her kazan işletmecisi kendi kazanına en uygun blöf  yöntemini   tespit etmek için yukarıda açıkladığımız hususları dikkate alarak gerekli çalışmaları yapmalıdır. Sonuçta, işletmeye saf buhar temini, temiz kazan  ısı transfer yüzeyi ile ekonomik ve verimli kazan işletmeciliğinde kesin başarı elde edilmiş olur.

                                                           =ÖRNEK=

a-15kg /cm2    basınçta işletilen ve besi suyu  özellikleri aşağıda belirtilen değerlerden olan bir buhar kazanının blöf yüzdesini hesaplayınız.

b-Aynı kazanda blöfü ayarlamak için klorür değerinin hangi sınıra kadar yükselmesine müsaade edilir.

                   Besi suyu iletkenliği = 280 mS/cm
                   Besi suyu klorür miktarı = 21,3 mg/lt (ppm) Cl

                                                    10000
a-Besi Suyu Konsantrasyon sayısı =  --------  =  35
                                                     280
                                                                      
                                                           100
                                        Blöf %si =   ------- =  2,8
                                                            35
Kazana giren besi suyu miktarının %4’ü kadar su,kazandan blöf edilecektir.

b-Kazan suyunda müsaade edilecek maksimum klorür değeri = 21,3 x 35 = 745,5 ppm(mg/lt) Cl
Bu kazanın suyunda klorür değeri 745,5 mg/lt’ye yükselinceye kadar kazan suyunu blöf etmeye gerek yoktur.